>Kwaliteit en kruumelvlaaj

>

Een aantal verjaardagen had ik al voorbij moeten laten gaan sinds ik bij het RdMC werk, maar vorige week had ik dan eindelijk geluk: er werd vlaai getrakteerd op een dag dat ik ook in Heerlen was. Limburgse vlaai, en dan nog wel Heerlense ‘kruumelvlaaj’ is veel lekkerder dan dat hapje behangerslijm-in-karton dat men u buiten de Limburgse landsgrenzen in de maag proberen te splitsen. Hoe doen de Limburgers dat? Vlaai is natuurlijk diep verbonden met de Limburgse traditie. Waarschijnlijk hebben ze ook betere bakkersscholen. In ieder geval is er geen Limburgse Vlaai-Inspectiedienst die bij bakkers komt toetsen of de vlaai wel lekker genoeg is. Limburgse bakkers stellen er zelf een eer in om goede vlaai voor te zetten.

De PISA-scores van Finland zijn als de kruimelvlaai in Limburg. Finse leraren stellen er een eer in om iedere leerling het onderwijs te geven dat hij of zij verdient. Iedere keer zoeken ze weer naar welke aanpak deze leerling, in deze situatie nodig heeft, om een bepaald stuk lesstof te leren. Finland kent inspectie, noch Cito.

Minister Marja van Bijsterveldt heeft, na de bekendmaking van de verdere daling van Nederland in de internationale PISA-ranglijsten, aangekondigd de onderbouw van het voortgezet onderwijs drastisch te reorganiseren. ‘Terug naar de kern’, is haar boodschap. Daarmee bedoelt ze: alle kaarten op wiskunde, Nederlands en Engels, niet toevallig de belangrijkste indicatoren in het PISA-onderzoek. Daarmee reduceert ze echter de vlaai tot de knapperig-zoete ‘kruumels’ bovenop, terwijl er nog zoveel meer is aan goede vlaai. Het is ook de korst (stevige bite, en zoet-zacht in de mond) en de room: romig en fris tegelijk, en zeker niet te vet. Ingewikkeld om dat allemaal te bereiken? Zeker. Alle reden dus om het aan vakmensen over te laten. Net zoals je onderwijs aan (goede) leraren over moet laten. Want je kunt de wiskundelessen niet los zien van techniek, Engels niet van Frans en Nederlands niet van aardrijkskunde. En die accenten liggen voor Nick ook nog eens anders dan voor Nilgün. Het is een illusie dat vanuit Den Haag te willen sturen. Bovendien, eenderde van de scholen voegt vakken in de onderbouw al samen in leergebieden (2008).

Een paar weken geleden verscheen een McKinsey-studie naar de verschillen in onderwijsresultaten tussen een aantal landen. The Economist concludeert hieruit dat het afwisselen van centrale en decentrale sturing nauw luistert. Waar de scores onder een bepaald minimum blijven, is centrale aansturing geboden. Harde eisen aan het curriculum stellen, strikt toetsen van resultaten. Maar als scores al wat hoger zijn, helpt centrale sturing niet meer. Dan moet er juist gedecentraliseerd worden: alle ruimte voor de leraar.

We zijn nu zo’n 10 jaar serieus bezig met ‘kwaliteitsbeleid’ in het voortgezet onderwijs. Sinds die tijd is de aansturing van die kwaliteit alleen maar meer gecentraliseerd en is de algemene opvatting over wat ‘kwaliteit’ is, alleen maar smaller geworden. Nog harder hameren op kwaliteit in smalle zin, is uiteindelijk funest voor de totale kwaliteit van het onderwijs. Daarover schreef ik eerder dit bericht.

In Nederland sorteren we, als gevolg van de verplichte Cito-toets in groep 8 (die eigenlijk al begint met de Cito-entreetoets in groep 7, als kinderen 10 à 11 jaar oud zijn), kinderen al heel vroeg voor. En eenmaal het stempel ‘niet intelligent’ verkregen, is het heel moeilijk om dat weer kwijt te raken. Malcolm Gladwell betoogt in zijn befaamde boek ‘Outliers‘ hoe een arbitraire scheiding op jonge leeftijd doorwerkt in vermeend ‘talent’ (of het gebrek eraan) op latere leeftijd. ‘Slimme’ kinderen krijgen vanaf het moment dat ze getoetst zijn in groep 7, beter en uitdagender onderwijs, ontwikkelen zich daarom sneller en zijn dus op 15-jarige leeftijd verder dan hun ‘domme’ leeftijdsgenoten. Laten we nadenken hoe we kunnen voorkomen dat veel talent, dat misschien wat later tot ontwikkeling komt, al voor hun 12e is afgedankt. Daarmee verminderen we het aantal ‘domme’ leerlingen en gaat het gemiddelde vanzelf omhoog. Maar dat riekt te veel naar middenschool, dus dat zal bij voorbaat wel onbespreekbaar zijn.

         

Geef een reactie

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.