Verantwoording, dialoog en de vraag waarom?

Dit artikel is onderdeel van een serie. Lees hier de inleiding. Dit artikel is een aanvulling op het eerste artikel over verantwoording in de serie.

Het voeren van een dialoog is lastig. Vooral in de druk van alledag ben je geneigd om als leidinggevende snel knopen door te hakken: goed/niet goed. Zo gaan we het doen! Je komt dan echter niet verder dan de vraag naar het ‘Hoe’. Hierover heeft Simon Sinek een goed verhaal.

Als er dringende zaken liggen, is het goed om niet verder dan het ‘hoe’ te gaan. Je zult echter van tijd tot tijd ook aandacht moeten besteden aan het achterliggende resultaat. Even een stapje dieper gaan. Wat wilden we er ook weer mee bereiken? Dat is de vraag naar het ‘Wat’. En, bij een goede evaluatie, moet je ook nog een niveau dieper kijken: waarom wilden we dit ook weer? Wat vinden we er eigenlijk zo belangrijk aan?

Een illustratief filmfragment vind ik een scene uit Invictus, een film over Nelson Mandela. In dit fragment komt een van zijn mensen verontrust, zeg maar gerust geïrriteerd binnen. Hij heeft net enkele nieuwe bewakers gekregen die zich melden voor zijn team. Het zijn echter mannen die tot voor kort nog lid waren van de speciale eenheden die de Apartheid in stand hielden en de zwarten onderdrukten.

Mandela lost het op, niet door hem terecht te wijzen: met een simpel ‘Ga terug.’ Dat zou alleen de vraag naar het hoe zijn. Ook dwingt hij hem niet om de mannen direct in zijn team op te nemen. Dat is de vraag naar het wat. Hij gaat een stap verder, en zegt: ‘Probeer je te verzoenen.’ Dat is de vraag naar het waarom van deze interventie.

Er is een citaat dat aan Einstein wordt toegeschreven: problemen kunnen niet worden opgelost, op hetzelfde niveau als ze zijn ontstaan. Een hardnekkig probleem in de uitvoering kan alleen worden opgelost door te kijken naar het beoogde resultaat. Een hardnekkig verschil van mening over het resultaat, kan alleen worden opgelost door te kijken naar het onderliggend belang: de vraag waarom.
Een simpele vuistregel is daarom, om bij hardnekkige problemen je drie keer de vraag te laten stellen: waarom? En dan ben je al vaak op het niveau van de waarden.

Dan is de vraag: hoe kun je congruent zijn? Als die waarde ‘verantwoordelijkheid’ is, hoe kun jij verantwoordelijkheid tonen in je reactie naar de docent? En als die waarde ‘respect’ is? Het gaat er niet om dat je jouw waarde oplegt aan de ander, maar dat je hem gebruikt om ruimte te creëren voor de ander, om er zelf invulling aan te geven.

Uiteindelijk, na verloop van tijd, leidt deze aanpak tot:

  • Ruimte  bij docenten, zodat ze initiatief gaan nemen en eigenaarschap gaan voelen;
  • Dialoog in het verantwoordingsproces, die leidt tot verbinding, in plaats van vervreemding door afrekening;
  • Een gesprek over kernwaarden, zodat je het hebt over het echte resultaat

Lees verder: Epiloog: waarden, identiteit en vrijheid

         

Een gedachte over “Verantwoording, dialoog en de vraag waarom?

  1. Heerlijk om de procedure helder beschreven te zien. Vooral het stuk van de overgang van de speerpunten naar de doelen (leerlingen) is sterk.
    Ruimte laten vind ik altijd wel moeilijk, maar ik realiseer me dat het voor het creëren eigenaarschap onontbeerlijk is.

Geef een reactie

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.