De man zonder ziekte

de man zonder ziekteArnon Grunberg ken ik niet persoonlijk. Ik vermoed overigens dat er weinig mensen in de wereld zijn die Arnon Grunberg persoonlijk kennen. Wat ik weet, is dat hij een ingewikkelde relatie met zijn moeder heeft. Hij heeft ergens wel eens gezegd dat hij zich erover verbaast dat Nederlanders denken dat hij Duits is vanwege zijn achternaam. Uit gedoe rond prijsuitreikingen maak ik verder op dat Grunberg ook een ingewikkelde relatie met Nederland heeft, omdat men hier vindt dat hij zich nogal eigenzinnig gedraagt.

Nu voert hij in de ‘De man zonder ziekte’ een hoofdpersoon op, die een ingewikkelde relatie heeft met zijn moeder; Zwitser is, maar niet als zodanig herkend wordt; en zich als talentvol architect nogal tegendraads opstelt. Ik doe mijn best de parallellen te negeren, maar het lukt me niet goed.

Daardoor valt me des te meer de afscheidsbrief op, die de hoofdpersoon in het boek schrijft aan zijn leermeester, de beroemde architect Fehmer. Daarin breekt hij met hem, door te stellen: “Je ideeën zijn krankzinnig geworden. We kunnen de gebruiker niet onze interpretatie van de ruimte opdringen. (…) We staan machteloos tegenover zijn interpretatie. We mogen hopen dat hij de deur die wij voor hem hebben ontworpen, zal openen.”

Eerlijk gezegd struikel ik in deze architectuursaga over de verwijzingen naar Grunbergs eigen schrijversschap. Qua volume (dunner) en toon (hoe zal ik het zeggen? Bescheidener?) is het boek een breuk met Grunbergs eerdere oeuvre. Zou dat ook voor de thematiek gelden?

Het komt op mij over alsof Grunberg met dit boek in het reine wil komen met zichzelf als schrijver: minder dwingend wil zijn naar zijn lezers. Hij ontwapent zichzelf, door zijn hoofdpersoon Sam langzaam, maar gruwelijk zeker het onderspit te laten delven in zijn al te eigenzinnige principes. Om dan als schrijver met lege handen voor de lezer te staan: dit ben ik, ik kan niet anders.

De wereld mag vervolgens oordelen, en in Grunbergs eigen versie is dat oordeel onbarmhartig. In de echte wereld vind ik het een magistrale volte in een uniek schrijverschap. Grunberg is dood, leve Grunberg. Ik zie uit naar zijn volgende boeken.

         

Geef een reactie

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.