Tell it like it is–een antwoord op Ron Bormans

Vanochtend in de Volkskrant kreeg psycholoog Jan Derksen de ruimte om zijn mening over de iPad-scholen uit de doeken te doen. Het leverde het gebruikelijke gekrakeel van voor- en tegenstanders op in de sociale media. Tot ergernis van bijvoorbeeld Ron Bormans, bestuurder van de Hogeschool Rotterdam. Hij vroeg zich af “of we nu nog steeds niet weten hoe jonge mensen (verschillend) leren?” Die vraag lokte bij mij weer een reactie uit.

Naar mijn idee weten we namelijk best hoe jonge mensen leren, en hoe ze daarin verschillen, alleen zijn andere belangen te groot om daar iets mee te (kunnen) doen. Dat vermoeden deelde ik via Twitter met Bormans. Waarop hij weer riposteerde met een kritiek op onderwijskundig onderzoekers.

Hoewel ik geen onderwijskundige ben, maar psycholoog (en zelfs dat niet helemaal), wil ik deze handschoen toch opnemen. Er zijn namelijk best een aantal inzichten over het leren van (jonge) mensen, waar we niets mee doen. Ik noem er een paar.

1. Leerlingen leren beter als ze intrinsiek gemotiveerd zijn. Die intrinsieke motivatie ontstaat vanuit een combinatie van uitdaging, verbondenheid en (afgebakende) eigen ruimte. Dit blijkt uit onderzoek uitgevoerd op grond van de Self-Determination Theory. Een gerelateerd concept is het begrip ‘flow’ van pyscholoog Mihalyi Csikszentmihalyi, die dit ook in het onderwijs toepaste.

2. Het geven van feedback op inzet, in plaats van op resultaat, leidt tot veel betere leerprocessen bij leerlingen. Sterker, het geven van cijfers kan een negatief effect hebben op de leerresultaten. Daar is ook een heel sterk filmpje van, gemaakt door Dylan William, hieronder (vanaf 7 min 30 en ook vanaf 26 min 50). Vooral sterk in dit filmpje is hoe haarfijn de leerlingen zelf aan weten te geven wat de pedagogische nadelen van cijfers zijn.

3. Het verbieden van opsteken van handen is volgens mij minder goed onderzocht, maar anekdotisch bewijs, zowel van Dylan William in dezelfde documentaire, als van leraar van het jaar Ellen Emonds, laat zien dat de interactie in de klas er flink door verbetert.

4. Verder zou ik even moeten zoeken naar onderzoek dat laat zien dat de reken- en leesvaardigheden van kinderen na een lange zomervakantie dramatisch achteruitgaan, zeker bij kinderen die thuis geen cognitief stimulerende omgeving hebben. Maar echte onderwijskundigen kunnen me daar vast snel aan helpen. Overigens sta ik ook open voor onderzoek dat aantoont dat kinderen beter leren door zes weken achtereen niets te doen. [Update: dank aan Amber Walraven en Casper Hulshof voor de tip naar dit onderzoek, gepubliceerd in Pedagogische Studiën.]

Niettemin…

  • …wordt er in Nederland (op alle onderwijsniveaus!) steeds meer aandacht besteed aan klassikale instructie en toetsing, ten koste van het leren dat aansluit op de intrinsieke motivatie en de zelfstandigheid van leerlingen.
  • …is het geven van cijfers op verreweg de meeste scholen en opleidingen in Nederland zeer diep ingebed in de onderwijspraktijk.
  • …is het geven van de juiste feedback (op inzet, niet op prestatie) niet een centraal onderdeel van de lerarenopleidingen, terwijl dit misschien wel het sterkste instrument is, dat leraren (naast vakkennis) ter beschikking staat.
  • …zou een verbod op het opsteken van vingers in de meeste klassen met op zijn minst enige verbazing ontvangen worden.
  • …is een zomervakantie van zes weken nog steeds een wettelijke verplichting (rechtstreeks ten nadele van kinderen en tegen de experimenten van sommige scholen in).

Waarmee volgens mij de stelling bewezen is, dat er meer dan genoeg kennis is over hoe jonge mensen (verschillend) leren, alleen dat er andere belangen groter worden geacht dan dat primaire leerproces. Welke belangen dat zijn, zou weer een andere studie vergen. Maar het heeft iets te maken met het moeizame overleg over het Nationaal Onderwijs Akkoord, ben ik bang.

Over die iPads een andere keer meer. Alleen misschien nog dit: twintig jaar geleden waren computers in het onderwijs met een lampje te zoeken. Een school zonder computers zou nu een slechte aantekening van de inspectie krijgen.

PS Vond in de voorbereiding van dit artikel nog een interessant onderzoek: Ritalin-gebruik leidt op langere termijn ertoe, dat kinderen (omdat ze rustiger worden in de klas) minder aandacht krijgen van de leraar en daardoor uiteindelijk slechter presteren. Ik heb er niets over in de kranten gelezen. Nogmaals: er is verschrikkelijk veel kennis over het leren van jonge mensen waar we helaas niets mee doen.

         

3 gedachten over “Tell it like it is–een antwoord op Ron Bormans

  1. Mooi verhaal, Hartger!
    In Outliers schrijft Malcolm Gladwell een hoofdstuk over de verwoestende invloed van een lange zomervakantie voor een bepaalde ‘categorie’ kinderen. Ik citeer uit http://en.wikipedia.org/wiki/Outliers_(book):

    “In chapter nine, Marita’s Bargain, Gladwell advances the notion that the success of students of different cultures or different socio-economic backgrounds is in fact highly correlated to the time students spent in school or in educationally rich environments. He describes the Knowledge is Power Program (KIPP) which helps students from about 50 inner city schools across the United States achieve much better results that other inner city schools’ students and explains that their success stems from the fact that they simply spent more hours at school during the school year and the summer. Gladwell also analyzes a 5-year study done by Karl Alexander of Johns Hopkins University, demonstrating that summer holidays have a detrimental effect on students of disadvantaged backgrounds, who paradoxically progress more during the school year than students from the highest socio-economic group.”

  2. De hamvraag is bij de iPad-discussie dit alles volgens mij: En als we zoveel weten over het leren van (jonge) mensen en we zouden niet vanuit belangen, maar vanuit die kennis gaan werken, wijst dit dan in de richting van ‘tabletscholen’?
    Eén ding weten we ook over het leren van (jonge) mensen is dat hét leren niet bestaat. Dus zal er altijd variëteit in aanbod, aanpak en werkvormen moeten zijn als we de kennis over leren serieus willen nemen. En dan moeten we de bestaande ‘monocultuur’ niet gaan inwisselen voor een modernere variant ervan. En dat risico is er wel bij ideologisch getinte veranderingen.

    1. Dag Gerritjan, dank voor je reacties. Inderdaad bestaat hét leren niet, net zo min als hét onderwijs bestaat (tweet van Anja Vink in reactie op mijn tweet gisteren). Het is niet mijn bedoeling alle scholen aan de tablets te krijgen. Waar het mij om gaat, is dat het evenmin realistisch alle scholen het gebruik van tablets te ontzeggen. Het is een vorm van communicatietechnologie die met vallen en opstaan zijn weg zal vinden in het onderwijs, zoals de boekdrukkunst, het krijtbord, de balpen en het smartboard dat eerder gedaan hebben. Alles valt of staat met kundige leraren die bezig zijn met de vraag hoe ze het onderwijs aan hun leerlingen verder kunnen verbeteren. Dat vereist reflectie op de vraag: wat is ‘goed onderwijs’? Die reflectie mis ik wel eens in het publieke debat.

Geef een reactie

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.