Waarom ik me aan NIVOZ verbonden heb

Sinds augustus werk ik voor NIVOZ, om daar het Forum op te zetten. Als me gevraagd wordt wat ik daar doe, weet ik dat nog niet zo goed. Daarover nadenkend, merkte ik dat ik dan in de eerste plaats behoefte heb om uit te leggen waarom ik dit ben gaan doen. Hieronder een toelichting.

Noem me gek, maar ik raap flesjes. Sinds frisdrankfabrikanten ontdekt hebben dat we bereid zijn duizend keer meer te betalen voor water in een flesje, dan voor hetzelfde spul dat gewoon uit de kraan komt, doen ze zeer succesvolle pogingen zoveel mogelijk plastic flesjes hun fabrieken uit en de winkels in te rollen. En die flesjes rollen na gebruik helaas vaak de straat op. Maar dat zal de fabrikanten een zorg zijn, want de winst is inmiddels binnen.
Een paar jaar geleden ergerde ik me gek aan al dat plastic op straat. En niet alleen op straat, maar overal: in de berm, in de sloot, in rivieren en uiteindelijk in de zee. Om uiteindelijk via de vis en mosselen die we eten, weer in onszelf terecht te komen, maar dat willen we liever niet weten. Zo rolt een flesje, en zo rolt het geld.
Hoe dan ook. Je kunt je daar druk om maken, of je kunt in actie komen. Zo begon ik op een dag, als ik zo’n flesje zag, het op te rapen. In de fietstas ermee en thuis de oogst van de dag in de zak met plastic afval. Dat geeft gek genoeg veel voldoening. Het werkt twee kanten op: je ziet direct resultaat, want waar eerst een flesje lag, is de straat nu weer leeg. En in plaats van dat je je energie verdoet met ergeren en mopperen hoe ‘ze’ daar eens wat aan zouden moeten doen, zet je je energie positief in en lever je een kleine bijdrage.
Die bestaat bij mij iedere week uit zo’n 10 flesjes. Het is niet veel, maar stel dat we dat allemaal zouden doen? Iedere week werden dan minstens 170 miljoen flesjes in Nederland uit het milieu gered. Toen ik er eenmaal mee begonnen was, merkte ik dat er mensen waren, die hetzelfde waren gaan doen, en op veel grotere schaal. Dat geeft een goed gevoel, om deel te zijn van een gemeenschap. Het helpt me om door te blijven gaan met dit schijnbare zinloze werk.

Zo zou je ook een dagtaak kunnen maken van je ergeren aan wat er allemaal mis is in het onderwijs. Het niveau is te laag, of er wordt juist te veel geëist. Leraren zijn te slecht opgeleid, of krijgen juist te weinig ruimte voor hun professionaliteit. Managers hebben te veel macht, of lijden juist onder de regeldruk uit Den Haag. Enzovoort. Dat voelt best goed, soms, je even ergeren en met een paar welgeformuleerde zinnen de wereld kond doen van je mening. Ik doe het zelf ook nog wel eens. Maar schieten we er iets mee op? Schieten leerlingen er iets mee op? Meestal niet, helaas.

Een paar jaar geleden hoorde ik van NIVOZ en Luc Stevens. Omdat ik zelf niet uit ‘het onderwijs’ kom, was dat allemaal redelijk nieuw voor me. Ik las boeken en teksten van hem, zag hoe de website hetkind.org zich ontwikkelde en was gefascineerd door de bijzondere benadering die NIVOZ erop na houdt.
Aan de ene kant is NIVOZ namelijk een stichting die duidelijk stelling neemt. Er wordt uitgegaan van een goed ingekaderd gedachtegoed, dat vastgelegd is in een bepaald mensbeeld, een opvatting over wetenschappelijk onderzoek, en een aantal principes voor ‘goed’ onderwijs.
Aan de andere kant is NIVOZ neutraal in hoe dit onderwijs er dan uit zou moeten zien. Bij NIVOZ vind je geen ideologische pleidooien voor ‘nieuw leren’, voor of tegen iPads, voor of tegen managers, enzovoort. Als er al gepleit wordt, is het voor een meer in robuuste theorie gegronde opvatting over goed onderwijs. Dat maakt dat NIVOZ aan de ene kant in de 10 jaar dat het nu bestaat, een buitenbeentje is gebleven, maar ook al die tijd een consistent eigen geluid heeft laten klinken.

Dat geluid spreekt me aan. Want het is niet ‘tegen’ alles wat niet goed is, maar vooral ‘voor’ datgene waar we meer van moeten hebben. Meer aandacht voor de brede ontplooiingsbehoefte van leerlingen. Voor de unieke relatie tussen leraar en leerling, die de basis is voor goed onderwijs. Voor datgene wat er zich daadwerkelijk in klassen en scholen afspeelt, los van wat dat uiteindelijk in de internationale league tables aan ‘resultaat’ oplevert. Want gek genoeg is het, decennialang discussie ten spijt, nog steeds nodig aandacht te vragen voor gewoon, de dagelijkse context waarin het onderwijs plaatsvindt.

Nog iets wat me bij NIVOZ aanspreekt, is het ontbreken van een masterplan. Er is geen blauwdruk voor goed onderwijs. Onderwijs creëren we samen, iedere dag opnieuw, in een onvoorstelbaar complex web van onderlinge relaties. Dat van bovenaf te willen ‘verbeteren’ of ‘effectiever te maken’ is een illusie. Wat we voor ‘goed onderwijs’ in ieder geval nodig hebben, is verbondenheid. Tussen leraar en leerlingen, leerlingen onderling, leraar en schoolleider. We moeten elkaar willen ontmoeten in onze wederzijdse behoefte.
Dat is geen pleidooi voor ‘anything goes’, integendeel. Dat vereist moed om te zeggen wat je op je hart hebt, goed luisteren naar wat een ander op z’n hart heeft, en het durven en kunnen benoemen van wat zich daadwerkelijk voordoet, om daar dan gezamenlijk een mening over te vormen.
Het mooie is, dat we daar allemaal, iedere dag, in ieder contact dat we hebben, opnieuw mee kunnen beginnen. Net als met het opruimen van onze vervuilde wereld. Ook in het onderwijs vallen genoeg flesjes te rapen. Daar ga ik voorlopig mee door. Wie doet er mee?

         

3 gedachten over “Waarom ik me aan NIVOZ verbonden heb

  1. Beste Hartger,
    Mooi! Kijk eens wat er van de eerste ( tien jaar geleden)nivoz- enthousiastelingen is geworden, breng dat eens in beeld(bank) ,alvast een kleine opsomming: Wittering door Ton, Laterna Magica, Schatkamer,Hof ter Weide, Kleine Kapitein,Dok 12, De Ontdekking ,de Wizzert ,Lambert van de Ven, Marcel van Herpen, pedagogisch tact, Harry van de Ven Pabo. En ikzelf met Knapvilla bv , allemaal geïnspireerd vooral door Luc Stevens en de prachtige Nivoz-bijeenkomsten!
    Hanneke Lokhoff
    Ps
    Ik ga vanaf nu ook flesjes rapen!

  2. Hallo Hartger,

    Je wist het al maar ik raap graag mee. Mooi opgeschreven waarom jij deze stap zette. Het gedachtengoed van Stevens inspireert mij al vanaf de jaren 70. Dat betekent dat het flesjes rapen wel volharding vergt….

Geef een reactie

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.