Wetenschappelijk schrijven (2): schrijven is structureren

Deel twee in de serie: wetenschappelijk schrijven. Klik hier voor deel 1.

Hoe kom je voorbij de eerste horde?

Kern van de zaak is, dat je je niet laat imponeren of zelfs blokkeren door de grote berg werk waar je tegen aankijkt. De kunst is je te richten op de eerste stappen die je zet om die berg te gaan beklimmen. Hieronder een paar mogelijkheden voor die eerste stappen. Je hoeft ze niet allemaal te gebruiken, het hangt ervan af wat het best bij jou past.

  • Begin eerst in ‘klad’ te schrijven op papier. Soms is het lege witte scherm met de knipperende cursor niet zo motiverend om de eerste zin op papier te krijgen. Het kan dan helpen om eerst gewoon met pen op papier te schrijven. Sta jezelf toe om eerst slordig te schrijven, en het daarna ‘in het net’ over te typen.
  • Maak gebruik van de verschillen in wisselwerking tussen je denken en je schrijven die ontstaan door het gebruik van pen, potlood of de computer. Bepaald schrijfgerei zorgt soms net voor het juiste tempo, of het juiste gevoel dat bij je denkproces past. Wissel hierin af, zodra je merkt dat je vastloopt.
  • Je artikel in een notendop. Schrijf eerst de essentie van je paper in een alinea op. En ga daarna je betoog zin voor zin uitbouwen.
  • Je artikel puntsgewijs. Zet eerst onder elkaar welke thema’s, aspecten, auteurs, etc je aan de orde wilt laten komen, en ga die dan punt voor punt uitschrijven.
  • Gewoon gaan schrijven. Het kan helpen om maar gewoon aan de slag te gaan en te gaan typen/schrijven wat je in je hoofd hebt. Laat je niet weerhouden door twijfels of het wel samenhangend genoeg is, zorg ervoor dat je de gedachtestroom op gang houdt en op papier krijgt. Schrappen en structureren komt daarna wel.
  • Vertel het aan een ander. Zoek iemand op, liefst iemand die weinig van het onderwerp weet, en vertel hem of haar wat je wilt schrijven. Op die manier dwing je je zelf om kort, bondig en in ‘gewone mensentaal’ te formuleren waar je artikel over gaat. Vergeet niet op te (laten) schrijven wat je vertelt.
  • Zoek een sparringpartner op, liefst iemand die wel iets meer weet van het onderwerp, met wie je kunt ‘ping-pongen’ over wat je wilt vertellen. Laat je onderbreken met (kritische) vragen. Op die manier kun je jezelf dwingen om conceptueel consistent te blijven, en scherp te houden wat nu precies de kern van je betoog is. Weer: vergeet niet op te schrijven wat je vertelt.

Dan is er nog de vraag of je gelijk in het Engels gaat schrijven, of niet? De meeste wetenschappelijke artikelen zullen gericht zijn op Engelstalige tijdschriften. Het kan een extra horde zijn, om in een vreemde taal te gaan schrijven. Aan de andere kant zorgt het ervoor, dat je direct van het begin in het Engels over je onderzoek gaat denken. Je ontwikkelt direct het vocabulaire dat je nodig hebt. Als je in het Nederlands begint, en later in het Engels verdergaat, zul je een vertaalslag moeten maken, waarbij je onvermijdelijk zult merken dat je bepaalde redeneringen helemaal opnieuw moet opbouwen.

Het belang van structuur

Wetenschappelijk schrijven is gebonden aan bepaalde regels en conventies. Zo heeft iedere wetenschappelijke tekst een bepaalde basisstructuur. Je zult vrijwel altijd vier kernelementen terugherkennen:

  • Theorie
    • wat is de aanleiding voor het onderzoek? welk probleem signaleer je?
    • geef al binnen een paar alinea’s de centrale probleemstelling van je onderzoek: wat is het doel van je onderzoek? Wat wil je bereiken? Zo mogelijk geef je al de hoofdvraag voor je paper.
    • daarna volgt de inleiding op de benadering die je kiest: welke theoretische kaders en begrippen gebruik je om het probleem te onderzoeken?
    • uitmondend in (als je die nog niet genoemd hebt) de centrale vraag en ieder geval de deelvragen (waarin de begrippen uit de theorie weer terugkeren)
  • Methode
    • wie/waar/hoe heb je het onderzoek gedaan?
    • welke analysemethode heb je gebruikt?
    • hoe ben je omgegaan met validiteit en betrouwbaarheid?
    • uitmondend in de veronderstellingen/hypothesen
  • Resultaat
    • zo zuiver (en beknopt) mogelijk toetsen van je veronderstellingen
    • toelichten van deze resultaten: wat heb je waargenomen? Is dat volgens verwachting/hypothese?
    • Dit zuiver scheiden van hoe je dat kunt duiden; hier nog niet ingaan op waarom je verwachtingen wel of niet zijn uitgekomen
  • Conclusie
    • beantwoorden van je centrale vraag
    • beknopt herhalen van je vraag en deelvragen, en je verwachtingen
    • vervolgens duiden van je resultaten
    • aangeven van mogelijke beperkingen van je onderzoek suggesties voor praktijk en/of nieuw onderzoek geven

Het helpt zelf om deze elementen aan te houden in het structureren van je artikel. Daarmee is niet gezegd dat het ook de volgorde is waarin je je artikel schrijft. In de praktijk merk ik zelf dat ik, uitgaande van mijn ‘boodschap’ (zie bovenaan) vaak begin bij de resultaten. Wat kan ik werkelijk zeggen? Wat kan ik ‘waarmaken’ of denk ik te kunnen waarmaken na de analyses (die vaak nog niet helemaal klaar zijn als je begint met schrijven).

Vervolgens zet ik een stap terug: als ik die resultaten wil presenteren, wat heb ik dan nodig in de methode, om te beschrijven en onderbouwen wat ik gedaan heb? En nog een stap terug: als ik die methode beschrijf, en die resultaten wil presenteren, wat heb ik dan nodig in de theorie om te onderbouwen waarom die resultaten relevant en belangrijk vind? Wat is dan eigenlijk de kernvraag die ik aan de orde wil stellen?

Zo ga ik gedurende het schrijven voortdurend heen en weer tussen die drie hoofdparagrafen. Telkens stel ik hier en daar iets bij, dat is ook niet erg, hoewel het geen goed teken is als je tot twee of drie keer toe het hele artikel op z’n kop moet zetten. Het trekken van conclusies doe ik gaandeweg, stukje bij beetje. Ik schrijf losse zinnen op die ik denk te kunnen gebruiken. Pas helemaal op het eind ga ik daar doorheen en kijk ik wat er van overblijft, wat ik werkelijk kan baseren op de drie paragrafen ervoor.

Meer over hoe dit in de praktijk in zijn werk gaat, dat heen-en-weer gaan tussen Resultaten, Methode en Theorie, in dit volgende stukje.

         

Geef een reactie

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.